Offerynnol a Lleisiol - Dehongli’r Gerddoriaeth

Dehongliad cerddorol yw'r dewisiadau y mae perfformiwr yn eu gwneud o ran sut i gyflwyno cerddoriaeth ysgrifenedig i gynulleidfa, boed yn fyw neu mewn recordiad. A siarad yn fras, dehongliad cerddorol yw'r hyn a newidir neu a ddewisir yn fwriadol, boed rhwng un perfformiad a'r llall, neu o ffynonellau gwreiddiol sy'n amwys. Mae cyfansoddwyr sy'n cyflwyno'u cerddoriaeth eu hunain yn dehongli, lawn cymaint â'r rhai sy'n perfformio cerddoriaeth pobl eraill neu gerddoriaeth werin.

Gweithred

Er mwyn bod yn llwyddiannus

Cyngor i'ch helpu

1

· Dewis y darn gorau i chi

· Sicrhewch fod ystod traw y darn yn addas

· Canfyddwch y nodyn uchaf a'r isaf yn y darn (gallai'r rhain fod ar linellau estyn) a gwnewch yn siŵr eich bod yn gyfforddus ac yn hyderus yn chwarae'r ystod hwn o nodau. Os nad ydych wedi datblygu eich techneg i allu chwarae'r nodau hyn i gyd ystyriwch ddarn ag ystod llai.

· Penderfynwch a yw'r darn yn briodol ichi ei chwarae

· Wrth benderfynu pa ddarn i'w chwarae mae'n bwysig ystyried cyd-destun y perfformiad. Fe allech fod wedi dysgu darn sy'n rhy fyr neu'n rhy hir i'r amser perfformio, neu ddarn sydd ddim yn cyd-fynd â'r thema sydd wedi'i dewis. Darllenwch fanyleb yr arholiad bob tro cyn penderfynu ar eich repertoire.

· Pennwch safon y darn

· Hwyrach eich bod wrth eich bodd yn gwrando ar rai darnau ond efallai eu bod yn heriol iawn i'w dysgu a'u perfformio oherwydd rhythmau cymhleth, yr ystod traw a'ch techneg offerynnol. Ystyriwch eich cryfderau bob amser wrth benderfynu ar eich repertoire, ac ystyriwch ba ddarn wnaiff ddangos eich chwarae ar ei orau.

2

· Beth yw cyd-destun y darn?

· Dewch i wybod pwy gyfansoddodd y darn

· Ymgyfarwyddwch â chyfansoddwr eich dewis repertoire. Gallai fod yn ddefnyddiol ichi wrando ar ddarnau eraill a gyfansoddwyd gan yr un cyfansoddwr i weld a oes unrhyw nodweddion tebyg o ran arddull a strwythur.

· Dewch i wybod pa gyfnod mae'r darn yn perthyn

· Dylech bob amser ystyried cyfnod pob darn ac wedyn ystyried pa arddull/techneg chwarae a ddefnyddid. Byddai arddull a thechneg darn Baróc yn wahanol iawn i berfformiad darn roc metel trwm.

· Dewch i wybod a ydy'r darn yn rhan o waith mwy

· Wrth benderfynu ar eich repertoire, cofiwch ystyried y darlun mwy ar gyfer pob darn. A ydyw'n symudiad o goncerto? A gyfansoddwyd y darn yn wreiddiol ar gyfer y clarinét?

3

· Trefnu darn drosoch eich hun

· Penderfynwch a ddylech ychwanegu eich rhan fyrfyfyr eich hun

· Does dim o'i le ar gynnwys darn byrfyfyr yn eich darn os yw'r dechneg hon yn addas ar gyfer arddull neu gyfnod y darn.

· Dylech ymarfer eich darn byrfyfyr ddigonedd o weithiau cyn perfformio. Gallech fyrfyfyrio'n rhydd mewn perfformiad neu baratoi'r rhan fyrfyfyr a'i pherfformio fel darn byrfyfyr parod.

· Penderfynwch a yw'n briodol ichi newid y traw/ rhythm mewn ambell gymal

· Dylid bod yn ofalus wrth newid y traw neu'r rhythm yn eich darn. Gall gormod o newidiadau olygu na fydd y gynulleidfa'n adnabod y darn gwreiddiol. Gwnewch yn siŵr fod gennych resymau dilys dros newid y rhythm a/neu'r traw.

· Byddwch yn ofalus os ydych chi'n newid strwythur y darn

· Wrth newid strwythur darn efallai y bydd angen ichi ystyried y canlynol:

· Oes yna wahaniaeth mawr yn hyd y darn?

· Ydi'r darn yn gwneud synnwyr ar ôl newid y strwythur?

· Oes yna newid cyweirnod sydd angen sylw oherwydd y newid strwythur?

4

· Chwarae gydag eraill

· Sicrhewch eich bod i gyd yn dehongli'r darn yn yr un modd

· Cyn ceisio perfformio darn ensemble dylech drafod sylwadau eich gilydd ynghylch arddull, tempo a dynameg. Gallech ganfod bod gan aelodau eraill yr ensemble bwyntiau gwerthfawr i'w hystyried wrth berfformio cymalau ac adrannau penodol.

· Penderfynwch a ydy eich offerynnau chi'n cydweithio'n dda

· Mae rhai cyfuniadau offerynnol yn gweithio'n dda gyda'i gilydd, e.e. pedwarawd llinynnol neu fand roc. Ond gallech ganfod bod eich cyfuniad offerynnol yn cynnwys set wahanol iawn o offerynnau. Dylech ganolbwyntio'n bennaf ar sicrhau cydbwysedd rhwng yr offerynnau i gyd ac ar eich gallu i weithio gyda'ch gilydd a chyd-chwarae fel tîm.

· Gwrandewch yn ofalus ar eich gilydd i gael gwared ar gamgymeriadau

· Y cyngor gorau yw ichi beidio â dechrau beio'ch gilydd os nad yw pethau'n mynd yn dda ar y cynnig cyntaf. Cymerwch ddigon o amser i ymarfer a gofynnwch i rywun arall nad yw'n chwarae yn yr ensemble wrando a rhoi adborth ichi.

5

· Mynegiant

· Ychwanegwch ddynameg ac ystyriwch eich tempo

· Y prif elfennau sy'n rhoi mynegiant yw newidiadau mewn dynameg a thempo yn ystod darn. Cyn perfformio canolbwyntiwch ar wneud y mwyaf o unrhyw newidiadau cynnil yn y ddynameg o gryf i dawel a'ch bod yn gwneud y mwyaf o farc 'rit' ar ddiwedd cymal.

· Penderfynwch a oes angen mwy o fynegiant yn eich chwarae

· Y cyngor gorau fyddai rhoi digon o deimlad yn y brawddegu a'r ystod dynamig. Wrth chwarae, rhowch acen gynnil ar ddechrau bar ac ar nodau hir er mwyn pwysleisio nodau pwysig mewn cymal. Dim ond unwaith y bydd y gynulleidfa'n eich clywed yn chwarae'r darn.

· Ystyriwch iaith y corff wrth chwarae

· Ymarferwch o flaen drych neu ffilmiwch eich hun yn perfformio. Ystyriwch eich ystumiau, eich symud a'ch iaith gorfforol. Dylech bob amser ystyried eich presenoldeb wrth berfformio gan y bydd eich corff cyfan a'ch symudiadau'n rhoi negeseuon grymus i'r gynulleidfa.

6

· Cymeriadu

· Penderfynwch a ddylech chi berfformio'r darn mewn arddull benodol

· Os ydych yn chwarae darn o wlad benodol neu os ydych yn gyfarwydd â recordiadau enwog o'ch darn lle caiff ei chwarae mewn arddull arbennig, ystyriwch y canlynol:

· Ydy chwarae yn yr arddull hwn yn gwella neu'n cyfoethogi fy mherfformiad?

· Ydy fy mherfformiad yn argyhoeddi?

Ceisiwch beidio â gorddehongli'r sgôr

· Wrth ddehongli rhai darnau mae'n hawdd iawn colli'ch pen gyda rhai marciau ar y sgôr. Gofynnwch i aelodau eich grŵp roi sylwadau beirniadol ichi yn ystod ymarferion, a rhowch bwyntiau penodol iddynt eu hystyried wrth werthuso.